غلامرضا جلالى ( گروهى از پژوهشگران )
23
مشاهير مدفون در حرم رضوى ( فارسي )
تشخيص و خرج ممالك محروسه » را به صورت « قوه و قانون دفترخانه همايون » كه مىتوان آن را برنامه بودجه امپراتورى صفوى دانست ، تنظيم كرد و كار او توسط جانشينش آقا ميرزا على تكميل شد 8 . و چون در منصب استيفا « كفايت و كاردانى بسيار نشان داد 9 » و برادرش ابو طالب بيگ در راه وفادارى به صفويان بدست ازبكها كشته شده بود ، بيشازپيش مورد توجه شاه واقع شد . در نوروز سال 1000 ق شاهعباس وزير خود ميرزا لطف اللّه شيرازى را از كار بر كنار كرد و منصب وزارت را به حاتم بيگ « كه مردى خردمند ، صاحب رأى ، نيكواخلاق » بود تفويض و او را به لقب اعتماد الدوله مفتخر ساخت 10 حاتم بيگ به عنوان چهارمين وزير - از هفت وزير - شاهعباس اول تا هنگام فوت ( 1019 ه . ق ) بر مصدر وزارت تكيه زد . از آنجا كه در اين دوره مقام وكالت توسط شاه حذف و موقعيت قزلباشها نسبت به ادوار قبلى تضعيف گرديده بود 11 ، وزير قدرتى فوقالعاده يافت . هرچند شاه در رأس امور قرار داشت ولى حاتم بيگ براى بيست سال « در كمال اقتدار و استقلال وزير و اعتماد الدوله بود 12 . » منابع ، سلامت نفس ، مردمدارى ، كاردانى و تواضع و نيكانديشى حاتم بيگ را در هنگام قدرت ستودهاند و يادآور شدهاند كه بر خلاف بسيارى ديگر از قدرتمندان درصدد سوءاستفاده از قدرت ، آزار ديگران و كسب مال و تجملگرايى از راه زور و جريمه ديگران برنيامد و جز به خيرخواهى مردم نمىانديشيد . در انشاى نامهها به زبانهاى تركى ، عربى و فارسى مهارت كامل داشت 13 . « و طبع وقارش در فنون شعر از غزل و رباعى و قصايد و تواريخ و بدائع آن ماهر و بىنظير بود 14 » صاحب الذريعة تخلص شعرى او را « صافى » ذكر و ديوان شعرى را به او نسبت داده است و همچنين او را پسر عموى ميرزا كافى دانسته است 15 . از نمونه شعرى او ماده تاريخى است كه در سال 1014 ق به مناسبت بازسازى برج